“Ik verlang niet meer naar die wereld”
Martin de Bruin
Op de dijk bij Genemuiden zit een groepje mensen op een vrolijk gekleurd kleed. Pan spaghetti in het midden. Bord op schoot. Het is Dineke Gouman met bewoners van Muiderheim. Waarom binnen eten als het ook buiten kan?
Dineke houdt wel van een spontane actie. Op haar groep moet een dag volgens een vast programma verlopen. Toch kan ze dit supergezellige uitstapje maken. Heb jij dat ook in je? We staan te springen om mensen zoals jij. Bel Ada op 06 37 18 40 23.
Dineke glimlacht. “Als je zelf ontspannen bent, pakken bewoners dat van je over. Dan kunnen ze meer. Toen we naar huis gingen zeiden we tegen elkaar: ‘We hebben helemaal geen picto’s gebruikt! En het ging prima. Hoe dan?’ Dan merk je hoe belangrijk je relatie met cliënten is. Zulke momenten voelen niet aan als werken.”
De Roef Ruim Rede is een dynamische groep cliënten van 15 tot 45 jaar met een intensieve begeleidingsvraag en een laag sociaal-emotioneel ontwikkelingsniveau. Een dag kan hier compleet anders uitpakken dan verwacht. En dat is ook echt zo, volgens Dineke. Na al die jaren kent ze haar bewoners tot op het bot. Dineke: “Continue ben ik aan het afstemmen hoe hun spanning is. Gaat het alleen? Kunnen ze de activiteit afmaken of moet ik bijspringen? Ik kan soms al aan de blik in hun ogen zien hoe hun bui is. Ik zie hen bij wijze van spreken stijgen als de spanning toeneemt. Dan denk ik: Oh, dat gaat heel niet goed. Voor mij is het dan de uitdaging om met afleiding of een grapje de spanning weg te nemen. Als het dan lukt om verder te komen met een bewoner, geeft mij dat veel voldoening.”
De-escalerend werken, noemt Dineke het werken op Roef Ruim Rede. “Ik vind dit echt heel mooi. Het is Fingerspitzengefühl, elke cliënt reageert anders en ik leer er nog dagelijks van.”
“Wat ik mezelf altijd voor ogen houd op deze groep is, dat gedrag niet altijd het innerlijk weerspiegelt. Daarvoor moet je de behoeften kennen van de cliënten. Op mijn groep is het ook wel eens ‘nee’. Maar dat is niet altijd dwarsheid. Iemand kan ‘nee’ zeggen uit onbegrip. Een ander uit angst. Dan zeg ik tegen mezelf: ‘Dineke, ze willen niet dwars zijn. Maar ze begrijpen je niet. En dan gaan ze in verzet. Het is een hulpvraag en jij moet uitvinden wat ze van je nodig hebben.”
“Dat kan om heel eenvoudige dingen gaan. Ik kan zeggen ‘Piet, we gaan vanavond douchen’. Maar hij zegt ‘nee’ want hij heeft verwerkingstijd nodig. Dan moet ik die ook geven. Iemand kan ook ‘nee’ zeggen, want hij heeft gezien dat er niet genoeg handdoeken liggen. Dan denkt hij: hoe moet dat? Ik vind het mooi om dan te ontdekken waarom ze stagneren. Dan neem ik iemand even apart en dan zeg ik: ‘We gaan het samen doen, ik zorg voor jou.’ Iedere aanpak is weer anders, passend bij de cliënt. Bij de éne cliënt bied je hulp met korte zinnen, bij de ander teken je het uit.”
“Deze situaties houden me altijd een spiegel voor. Waarom reageert een cliënt zo? Komt het bijvoorbeeld door de sneeuw dat alles er buiten anders uitziet? Wie ben ik voor de ander? Ben ik betrouwbaar en voorspelbaar? Ik word hier gedwongen tot zelfreflectie.” “Niet dat dat altijd even gemakkelijk gaat, hoor. Als zich toch een escalatie voordoet, dan moet ik soms ook mijn emoties uitzetten. Want de cliënten voelen haarfijn aan of ze onder je huid zitten. Of ik daar last van kan hebben? Soms wel,” ze glimlacht even en pauzeert. Nadenkend: “Dan moet ik de rust bewaren. Juist op dat moment hebben de bewoners me hard nodig.”
Volgens Dineke moet je nuchter zijn, stevig in je schoenen staan en goed weten wie je zelf bent om op deze groep te kunnen werken. Dan pas kun je er zijn voor de ander: “Dan is het prachtig om te werken op deze groep. Deze speciale doelgroep ligt mij het best. Elke dag is weer anders, werkelijk waar. Deze mensen kunnen zo’n last van spanning hebben. Om dan de rust weer terug te brengen, zodat ze weer hun dagprogramma kunnen volgen, dat vind ik één van de mooiste aspecten van mijn werk. Dan ga ik aan het einde van de dag weer met een voldaan gevoel naar huis. Dan heb ik zelf ook weer wat geleerd.”
“Sinds kort ben ik teamleider in opleiding. Ik heb het in mijn nieuwe functie enorm naar mijn zin. Er is een basis van vertrouwen van waaruit ik mezelf kan ontwikkelen. Ik word goed begeleid en ik heb korte lijnen met mijn begeleider.” “Ik vind Adullam een goede werkgever en sterk op het gebied van scholing. Er zijn leiderschapsdagen waar ik deel aan kan nemen. Heel interessant is dat. Tijdens de vaste kantoordagen van de teamleiders kan ik sparren met collega-teamleiders.”
“Wat fijn is, is dat we als begeleiders onder elkaar regelmatig moeilijke situaties evalueren. Heb ik de cliënt met mijn houding gediend? Dat is altijd de belangrijkste vraag. Een valkuil kan bijvoorbeeld zijn dat je ongeduldig bent en de druk teveel opvoert. Cliënten voelen dat aan. De kunst is dan om exact te blijven doen wat ze van je verwachten. Wijk je af, dan ga je dat zeker ondervinden. Dan blijven ze je testen. Ze moeten weten of ze van je op aan kunnen,” zegt Dineke.
Dineke is een voorbeeld van iemand wiens loopbaan een compleet andere wending nam dan ze zelf dacht. Ze wilde altijd de psychiatrie in. “Ik solliciteerde destijds op een vacature op De Tien Domeinen waar mensen wonen met een licht verstandelijke beperking (lvg). Ik dacht: dat is psychiatrie en die lvg, die doe ik er wel bij. Maar de vacature was vervuld en ik werd uitgenodigd op Muiderheim. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik dat uit fatsoen deed. Maar ik kwam er en het klikte met de bewoners en de sfeer was zo gezellig en huiselijk. Als in een gezin. Toen ben ik toch bij Adullam gaan werken. Inmiddels al weer dertien jaar.”
“Ik hoop dat mensen blijven kiezen om bij Adullam te werken. Het is zo waardevol dat er een organisatie is waar Gods Woord dagelijks open gaat. Dat we zelfs een methode voor Bijbels Onderwijs hebben met verschillende niveaus! En ook dat er tijd en geld is voor medewerkers om zich dit eigen te maken. Cliënten weten dat ze met hun vragen bij hen terecht kunnen. Zo kunnen de begeleiders er altijd voor hen zijn. Dat doet hen goed.”